نقد گونه اي است به مقاله ي يك استاد تاريخ دانشكده ي تبريز

صـرّاف گوهـر نشنـاس

عبدالحسين ناهيدي آذر

ترا تيشه دادند كه هيزم شكن             نگفتند كه ديوار مسجد بكن

« سعدي »

اخيرا در روزنامه اطلاعات چاپ تهران به تاريخ 12-13و16ديماه 1391 در دو مقاله از دو استاد تاريخ دربارۀ نقش آذربايجانيان در تاريخ به چاپ رسيده است. يكي به قلم دكتر باستاني پاريزي، ديگري نوشتۀ يك استاد تبريزي، در يك صفحه، كنار هم!!! مقالۀ استاد باستاني پاريزي دربارۀ شاه عباس اول يعني همان شاه ترك زباني كه بنادر و جزاير خليج فارس را پس از يك قرن و اندي از استيلاي پرتقالي ها نجات داد. به همين جهت بندر گمبرون به نام بندر عباس نامگذاري گرديد و هنوز كه هنوز است به همان نام ناميده مي شود.                     

اين مقاله گواهي مي دهد كه آذربايجانيان در حفظ و حراست از مرزها تماميّت ارضي ايران و آرامش و امنيت اين كشور چه فداكاري هاي بزرگي انجام داده اند...

تومانچاق سؤزلر- تومانچاق آداملار

بو طنز یازینی نوروز بایرامین دان سونرا اوخویوب گوله بیلرسینیز

تحريف تاريخ و تحقير ستارخان سردار ملّي

دکتر محمد حسن پدرام

در روزنامه اطلاعات مورخه 12 دي‌ماه 1391 مقاله‌اي تحت عنوان «دوستدار دين و دانش» كه حاوي خاطرات و شرح ديدارهاي دوستانه آقاي دكتر سيروس برادران شكوهي با مرحوم حاج‌ميرزاجعفر سلطان‌القرائي بود، جلب توجه مي‌كرد. در مقاله ياد شده بعضي از شخصيت‌ها و رجال عصر مشروطه ازجمله ستارخان سردارملي، از طرف مرحوم سلطان‌القرائي مورد بي‌‌مهري قرار گرفته و كارنامه درخشان وي به صورت خلاف واقع مورد ارزيابي قرار گرفته است. در قسمتي از مقاله و خاطرات ياد شده كه بنا به نوشته ‌آقاي دكتر شكوهي، در آن محفل آقاي دكتر رحيم رئيس‌نيا نيز حضور داشتند ميرزاجعفر سلطان‌القرائي در حضور مشروطه‌‌پژوهان مذكور، در رابطه با مشروطه‌خواهي ستارخان سردارملي اين‌چنين اظهارنظر مي‌كند: «حاج‌علي‌اكبرآقا صدقياني، مي‌گفت: ستار يكي از اسب‌هاي كهر مخبرالسلطنه، والي وقت را برده بود والي نيز مصراً مطالبه مي‌كرد و موضوع بين آن دو همين بود، كه بعدها رنگ مشروطيت به خود گرفت و حمايت ستار از مشروطه، در واقع مقابله با والي بود والا ستار و مشروطه‌خواهي؟!» 

عذرخواهی از اشتباه و یا خطا نوعی شجاعت است

                   صمد صـانع زاده

در تاریخ 12 دیماه 1391روزنامه اطلاعات در صفحه 6 (نظرها و اندیشه­ها) مطلبی از آقای دکتر سیروس برادران شکوهی تحت عنوان دوستدار دین  و دانش به چاپ رسانده که بطور کل در برگیرنده­ی خاطرات نویسنده از ملاقاتهایش با مرحوم حاج میرزا جعفر سلطان القرایی بوده و متاسفانه در قسمتی از آن ضمن نقل­قولی از ایشان و مرحوم حاج علی اکبر صدقیانی، ستارخان سردار ملی نماد آزادیخواهی و اسطوره مقاومت مورد تحقیر و هجمه قرار گرفته است .  

تخريب آثار تاريخي عجب شير نتيجه ي بي مسئوليّتي ها و ناآگاهي ها

آثار باستاني و ميراث فرهنگي، مجموعه اي از يادگارهاي يك ملت (اعم از مادي و معنوي) است. اين ميراث، تمامي دستاوردهاي انساني است كه زيربناي فرهنگ جامعه و پشتوانه، شناسنامه و سند هويّت آن را دربر دارد. اين قلمرو آن قدر قابليّت دارد كه به وسيلۀ آن مي توان حتّي تمدّن، فرهنگ، آداب و رسوم، شيوه هاي تجاري و اقتصادي و نيز روند تحوّل و سير تكوين و تكامل انسان را در طول تاريخ مورد بررسي و شناسايي قرار داد. با اين تعريف، ميراث فرهنگي هر ملّتي شناسنامه و هويّت آنان است.

« بیر باشا »

حسن بابایی « عجب شیرلی »

قویون چیخسین، چیرپمایین، تپیک لمه ین، دستک اولون ... واختیلا بو سؤزلری ائشیدیب سوسدوق. ایندیسه بو چاغین دؤنمینده اوزونوز دئیرسینیز: کاغاذ ده یری چوخ یوخاری دیر، باسیم حاققی زیروه ده دیر و ... و ... و ... لر قورتولان دئیل ندن بئله دایاز – دایاز ایشلره ال ویریرسینیز؟

قلم بیر یاندا قالسین، بیر دؤنه یازیب اؤزونو دینجلدیر، البتّه دیرناق آراسی دئملی ییک بعضی عالیم لریمیز داها قلمه ده زحمت وئرمه دن ائله اوردان بیر آز – بوردان بیر آز باردان کیمی شیشیدیب سانامیشام 20 صحیفه لیک مقاله ( اگر اوتانمایب مقاله دئسک ) اوزه چیخاردیرلار. بو آرادا یازیق کاغاذ، خمیر اولونوب یئنی دن عینی سؤزلره آیاق تاپداغی اولور. اوستونده رژه کئچن کیم، سان آلان کیم، چاس قاوزایان کیم ...

نگاهی به کتاب عجب شیر در گذر زمان

دكتر توحيد ملك زاده ديلمقاني

هر انسانی داستانی دارد و هر شهری تاریخی . تاریخی که بازگو کننده اوضاع و احوال هر دوره ای از ماوقع آن شهر می باشد. گرچه تاریخ نویسی در شهرهای آذربایجان از قدمت زیادی برخوردار نیست ولی حتی همین کم نویسی و کم کاری اجدادمان نیز توانسته بسیاری از زوایای تاریک شهرهایمان را نمایان کند.

دوران قاجاریه را می توان عصر طلائی خاطرات نویسی، سفرنامه نویسی و به طبع آن شرح ماوقع نویسی شهرها و بلاد ممالک محروسه ایران به خصوص آذبایجان دانست. منابعی  که در این دوره نگارش یافت بعدها خمیرمایه نگارش تاریخ و مونوگرافی شهرها گردید...

ستارخان گرد آزادي

وقوع انقلاب مشروطه يكي از مهم ترين رخدادهاي تاريخ ايران به شمار مي رود و شناخت كامل اين انقلاب مي تواند تأثير بسياري در زندگي و هدف جامعه كنوني ما داشته باشد.متأسفانه كلمه مشروطه در عصري كه اين انقلاب به وقوع پيوست كلمه اي نامأنوس و ناشناخته در بين مردم جامعه ايران بود ولي در قسمتهايي از كشور از جمله آذربايجان ، مردم اين ديار با ماهيت اين كلمه آشنايي جزئي داشتند كه از دلايل اين كار مي توان از رفت و آمد تجار اين ديار به كشورهاي همسايه از جمله روسيه و تركيه ، وليعهدنشين بودن شهر تبريز و به تبع آن سكونت افراد فرهيخته و آگاه جامعه ايراني و نيز خارجي هايي كه در نظامهاي حكومتي كشور متبوعشان  مشروطيت و از همه مهمتر وجود روحیة ظلم ستیزی در مردم این سامان را نام برد...

پس از اعلام موجودیت فرقه دموکرات آذربایجان ، دولت مرکزی عجولانه در اکثر شهرهای آذربایجان حکومت نظامی اعلام کرد. در مراغه این کار با اعتراض نیروهای نظامی شوروی روبرو شد. عمر این حکومت نظامی بیش از دو روز طول نکشید. از اواسط آبان ماه تقریباً در تمام نقاط آذربایجان ، حملة فدائیان به پاسگاهها و پادگانهای نظامی شروع شد. « در 24 آبان ماه ، اولین اقدام به تقسیم اسلحه در شهرستان مراغه و شروع حملة مسلحانه به ژاندارمها ، چنانچه پیش بینی شده بود ، در عجب شیر به ظهور پیوست »

سخنی با مسئولین محترم فرهنگی و تاریخی، میراث داران شهرمان

                                      یک بام و دو هوا                                                                                                      از: صمد صـانع زاده

      در ملاقاتی که با چند نفر از دوستان فرهیخته و فاضلم داشتم بر اساس خبر درج شده در شماره ی 2 مجله kultur بیشتر، صحبت از این بود که اخیرا انجمنی تحت نام «یئنی تبریز ادبی مدنی ده رنه یی» حدودا دویست نفر از ادباء ، اهالی موسیقی و فرهنگ دوستان آذربایجان را بصورت انتخابی دعوت نموده و با برگزاری مجلسی از خدمات به اصطلاح تاریخنگاری و ادبی آقای حاج موسی هریسی نژاد مولف کتاب تاریخ هریس تجلیل بعمل آورده است و گویا در آن مجلس مطرح شده که حاج آقا کتابی نیز تحت عنوان تاریخ آذربایجان در دست تهیه و تنظیم دارد که عنقریب آنرا نیز به چاپ خواهد رساند.

« پيشگامان تاريخ و فرهنگ آذربايجان » كيتابينا اؤتري باخيش

اوسته آديني چكدييميز كيتابين مؤليفي يوخ ، دوزنو دئسك توپلاياني هم يئرلي ميز « كول تپه لي امير بيگ چهره گشا » اولموشلار. اينديسه كيمي چهره گشا جنابلاريندان « سهند دونياسي » ، « زنداني زمان » ( صفر خان قهرمانيان حاقدا ) ، « فيزيك نور » ، « عجب شير در گذر زمان » آدلي كيتابلار ايشيق اوزو گؤروبلر ، يولداشيميزين سون كيتابي شخصيت لرين حاقيندا يازييا آلينيب.

تهران انتتشارات تکدرخت

تهران انتشارات اندیشه نو

تبریز انتشارات اختر 

اورمیه کتابفروشی فضولی ( نشر شان آی )

عجب شیر کتابفروشی کمال ، شهریار و مطبوعاتی عباس خوشه چین 

بزرگداشت خادم یا خاطی ؟!

دكتر محمدحسن پدرام

آنكس كه لواي غيبت افراخته است     او از تن مردگان غـذا ساخته است[1]

بنا به نوشته مجله‌ي kültür در پانزدهم تير ماه 1391 انجمن تازه تاسيس «يئني تبريز ادبي ـ مدني ده‌رنه‌يي» با شركت دويست نفر از روشنفكران آذربايجان مجلس بزرگداشت باشكوهي جهت قدرداني از خدمات به اصطلاح تاريخي! و فرهنگي حاج‌آقاي موسي هريسي‌نژاد (مؤلف كتاب تاريخ هريس) ترتيب داده بود.

به كجا چنين شتابان ؟

به زودی منتشر می شود:

پیشگامان تاریخ و فرهنگ آذربایجان - تألیف امیر چهره گشا - انتشارات تکدرخت ، جلد اول تهران1391

« شيخ فضل الله ولي شيرازي » فقيه ، عارف و دانشمند ايراني قرن نهم هجري در سال 779 ه. ق در قصبه شيراز عجب شير به دنيا آمده و در قلمرو حكومت وقت از تبريز تا شهر « آمد » يا « ديار بكر » امروزي به گشت و گذار و تحصيل علوم پرداخته است. وي مدتي در شهرهاي دولت عثماني زندگي كرده است و در خدمت الوان چلبي - شاعر و عارف نامي عصر - تلمذ كرده و به همين دليل گاهي كلمه ي « الوان » را دنبال اسم او آورده اند در نتيجه برخي از مؤلفان عثماني به ولي لقب « الوان » داده اند و آثار او را با آثار « الوان چلبي » فرزند « عاشيق پاشا » كه استاد وي بوده است ، تخليط كرده اند

توسعۀ عجب شير ، از شعار تا عمل

مفهوم توسعه تعاریف متعددی را به خود گرفته است . برخی توسعه را صنعتی شدن تعریف می کنند ، گروهی نیل به استقلال سیاسی و بالندگی اقتصادی را توسعه می نامند و عده ای نیز آن را توسعۀ فرهنگی دانسته اند و سرانجام افرادی ، ساختن یک سدّ بسیار عظیم ، ایجاد بزرگراه ها و احداث آسمان خراش ها ، ایجاد کارخانجات ذوب آهن ، احداث شبکه تلویزیون و به کارگیری صنایع خودکار را توسعه می نامند. از دیدگاه دانشمندان علوم اجتماعی و سیاسی ، توسعه عبارت از تحول به سوی مدرنیزه شدن است. توجه آنان در بدو امر به تحولاتی است که در نهادهای اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی از طریق آموزش و پرورش صورت می گیرد ، به عبارت دیگر توسعه از دیدگاه این گروه از صاحبنظران ، توسعۀ نیروی انسانی است و آن عبارت از افزایش سطح معلومات و مهارت و استعدادهای افرادِ جامعه به منظور نیل به مدرنیزه شدن است...

نظر به اهميت حضور نيروهاي بيگانه در ادوار مختلف تاريخ در منطقۀ آذربايجان و مشكلات ناشي از اين حضور ناخوانده ، بررسي اسناد و مدارك بجا مانده از اين دوران مي تواند به واكاوي قسمتي از تاريخ پرتنش اين سال ها كمك شاياني بكند. نمونۀ عيني يكي از اين اسناد ، گزارش رئيس گمرك و ماليه آذربايجان از اقدامات و دخالت هاي روس ها در امور داخلي عجب شير مي باشد. قبل از پرداختن به اصل ماجرا ، لازم است نيم نگاهي به تاريخچۀ حضور نيروهاي خارجي مخصوصاً روس ها در ايران و نيز منطقۀ استرات‍ژيك آذربايجان داشته باشم.

دموكراسي از نوع غربي! ، بحران سكوت در قبال كشته شدن مسلمان ها

ماجراجويي هاي چند سال اخير سياستمداران فرانسه در قبال به رسميت شناختن موضوع نسل كشي ارامنه در سال 1915 توسط تركان عثماني در حالي ادامه دارد كه جهان غرب در بدترين شرايط اقتصادي قرار گرفته و كوچكترين رغبتي به ايجاد تنش بين كشورها ندارد. يكه تازان سياست سرزمين ناپلئون بناپارت كه عنوان نمايندگان مجلس اين كشور را يدك مي كشند جداي از سياست هاي كشور متبوعشان ، در حالي اين پرونده جنجالي را دنبال مي كنند كه در سالهاي اخير گويي نسل كشي مسلمانان بوسني و هرزه گوين ، غزه ، تركستان شرقي (‌سين كيانگ چين ) ، خوجالي و ... را از ياد برده و در مقام دفاع از ارامنۀ دولت عثماني ، كاسۀ داغ تر از آش شده اند.                                                 

ازبرعلي حاجوي ( دهقان فداكار ) نماد ايثار ، فداكاري و نوعدوستي

برگ برگ تاريخ آزاديخواهي و فداكاري ايران زمين ، مملو از جانفشاني هاي مردان بزرگ ديار آذربايجان ، سرزمين شكوه و زيبايي ، سرزمين دلاوريها و رشادتها است. مرداني كه به سبب از جان گذشتگي شان تبديل به اسطوره شده‏اند. اسطوره شجاعت ، مقاومت ، فداكاري و... شرح حال و مبارزات اين اساطير كم و بيش در كتاب هاي تاريخ  آمده است اما بعضاً چنان كه بايد و شايد بسياري از اين غيور مردان به علت سياست هاي حكام وقت ، نتوانسته اند به نسل هاي بعدي شناسانده شوند و هميشه مظلوم تاريخ لقب گرفته اند. بي شك « ازبرعلي حاجوي » دهقان فداكار ، قهرمان دوران كودكيمان نيز يكي از اين اسطوره هاي فراموش شده است

بمناسبت فرا رسيدن 5 آذر سالروز درگذشت

میرزا جبار باغچه بان ، بنیانگذار مدارس ناشنوایان در ایران

 با نگاهی گذرا به تاریخ پر افتخار آذربایجان در عرصه های مختلف از جمله فرهنگ و هنر ، به روشنی به نقش بارز این خطه از کشورمان در بسط و گسترش این شاخص های توسعه پی خواهیم برد. تأسیس چاپخانه ، کتابخانة عمومی ، تئاتر و سینما ، دانشکدة پرستاری و مامایی ، مدارس کر و لال ها و نابینوایان و ... در تبریز مؤید این ادعا است. مردان بلند همتی چون « عبدالرحیم نجارزاده تبریزی » ( طالبوف ) در زمینة نثر ، « ایرج میرزا » در عرصة نظم ، آغازگر ادبیات کودکان در ایران ، « ابوالقاسم فیوضات » مبتکر تأسیس نخستین کودکستان و « میرزا حسن تبریزی » ( رشدیه ) پدر آموزش و پرورش نوین در ایران ، « میرزا زین العابدین تبریزی » استاد و بانی چاپخانه در تبریز و تهران ، زنده یاد « حاج میرزا حسن خان خازن لشکر » ، مؤسس نخستین مدارس فنی و حرفه ای از پیشگامان عرصة فرهنگ ایران می باشند. در کنار این مردان فرهنگ دوست بی شک نقش « جبار باغچه بان » در راه اعتلای فرهنگ ایران زمین ، نقشی ممتاز و بی بدیل می باشد.

امير چهره گشا  

بحث نامگذاري خيابان ها و معابر شهري در واقع حكم شناسنامه شهرها را دارند و كارشناسان مسايل شهري معتقدند نامگذاري معابر در مديريت شهري اهميت بسيار زيادي دارد. از اين رو نامگذاري خيابانها و شهرها در تمام دنيا از اهميت ويژه اي برخوردار هستند. در ايران نيز بسان اكثر كشورهاي دنيا اين موضوع از اهميت خاصي برخوردار بوده و همواره در رأس كارهاي فرهنگي مورد توجه واقع شده است.

میرزا آقا تبریزی ، اولین نمایشنامه نویس ایران

امير چهره گشا

در ذکر تاریخچة نمایش و نمایشنامه نویسی در ایران باید اذعان کرد که این مقوله از هنر هفتم ، به مفهوم اروپایی آن ، در کشورمان سابقه نداشت و از مدت ها پیش فن نمایش منحصر به شبیه خوانی بود که در دهة اول محرم اجرا می شد. شبیه خوانی یا به اصطلاح عامه تعزیه خوانی ، عبارت از مجسم کردن و نمایش دادن شهادت جانسوز سرور و سالار شهیدان اباعبدالله الحسین ( ع ) و یاران آن حضرت بود. تعزیه و شبیه خوانی در ایران قدمت طولانی دارد.

امامزاده سيد ابراهيم تبريز

بقعۀ سيد ابراهيم در محلۀ دوه چي ( شتربان ) تبريز واقع اشده است. در كتاب « تبريز در گذر زمان » دربارۀ محلۀ دوه چي چنين نوشته شده است: « بزرگترين كوي هاي تبريز است ... و جمعيت اين كوي بسيار و با ثروت است. در مورد نام اين كوي شايد به همين سبب باشد كه اكثر مردم تجار و بازرگان بوده و هر كدام در زمان هاي قديم براي حمل اجناس از شتر ( دوه ) استفاده مي كردند و تا اواخر دهۀ چهارم اين قرن افرادي بودند كه به تعداد زياد شتر داشتند. » (1)

مظوميت اهالي فرهنگ در شهر فرهنگي عجب شير

پس از انتشار كتاب « عجب شير در گذر زمان » و بازتابهاي ناشي از آن در بين علاقمندان ، طي ديدار ها و تماس هايي كه با همشهريان عجب شيري ام داشتم سئوالات مختلفي عنوان مي شد كه در اين نوشته بنا به تقاضاي اين عزيزان به برخي از اين مطالب مطرح شده پاسخ داده مي شود. گفتني است اين نوشته در جهت تخريب شخص و جريان خاصي نبوده بلكه بنا به احترام خاصي كه به مخاطب دارم مجبورم برخي مسائل را بي پرده بيان كنم.

اهميت تامين غله تبريز از عجب شير در دوران انقلاب مشروطه

منطقه تاريخي آذربايجان همواره در طول تاريخ آبستن حوادث تلخ و شيرين بوده است. وقوع مهمترين انقلابها و جنبش هاي سدۀ اخير ايران از جمله انقلاب مشروطه ، جنبش آزاديستان شيخ محمد خياباني ، حكومت ملي آذربايجان ، انقلاب شكوهمند اسلامي و نقش بارز آذربايجانيها در اين رويدادها خود مؤيد اين ادعاست. با مروري به وقايع انقلاب مشروطه كه به جرأت مي توان در رديف انقلابهاي بزرگ جهان قرار داد ، به نقش ممتاز ملت آذربايجان در اين مقطع از تاريخ ايران به وضوح پي برد.

حکیم نظامی گنجوی ، اشعر شعرای ایران و افصح فصحای آذربایجان

نظامی گنجوی یکی از بزرگترین شعرای قرن ششم هجری و به قول زنده یاد محمد علی تربیت « اشعر شعرای ایران و افصح فصحای آذربایجان »1 است که با اثر فنا ناپذیر خود ، خمسه تحولی عظیم در ادبیات ملل همجوار به وجود آورده است. « [وی] نه تنها در شعر قرن معاصر خود ، بل در تاریخ اندیشه ادبی و اجتماعی تمام خلقهای خاور نزدیک و میانه بنیانگذار و راحل شعر حماسی – پسیکولوژی است.

نگاهي به كتاب « عجب شير مرواريد چيچست »

بشر به حكم شعور ذاتي و به خاطر صيانت نفس ، همواره به شناخت محيطي كه در آن زندگي مي كند علاقمند مي باشد. اجتماعات انساني همواره در معرض تغيير و تطور بود ليكن در گذشته اين تغييرات اجتماعي غالباً به كندي و در طي زماني دراز در اجتماعات پراكنده عالم صورت مي گرفت اما پيشرفت عظيم علم و صنعت از قرن بيستم به بعد ، تقريباً تمام اجتماعات بشري را به يكديگر نزديك كرده و همه را كم و بيش دستخوش تطوّراتي سريع و حيرت آور ساخته است. بنابر اين از عواملي كه توجه دانشمندان دنيا را به جامعه شناسي شهري معطوف كرد در درجۀ اول تغييرات سريعي بود كه در اثر ورود ماشين پديدار شد و همچنين عامل مهاجرت انبوه روستائيان به شهرها و ايجاد مشكلات گوناگون ، ناچاراً خاطر جامعه شناسان را به خود معطوف داشت.

عجب شير ، نگين چيچست

شهرستان عجب شیر یکی از مهمترین شهرهای استان آذربایجان شرقی می باشد. فاصلة این شهرستان از مرکز استان حدود 90 کیلومتر است و با قرار گرفتن در 8 کیلومتری کرانة جنوب شرقی دریاچة اورمیه و مسیر محور ارتباطی آذربایجان شرقی به استانهای آذربایجان غربی و کردستان و راه آهن تبریز - تهران ، با دسترسی به امکانات و تسهیلات بنادر تاریخی دانالی و رحمانلی و ارتباط با استان آذربایجان غربی و اروپا از طریق بندر رحمانلی ، واقع شدن مهمترین مرکز آموزشی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در این شهر ( مرآ شهید برخورداری ) و نزدیکی به فرودگاه سهند ، از یک موقعیت ممتاز جغرافیایی در سطح استان برخوردار شده است. این شهرستان از غرب به دریاچة اورمیه ، از شمال به آذرشهر ، از جنوب به بناب و از شرق و شمال شرقی به مراغه و اسکو محدود شده است.

بي شك جامعه و ملت زنده جامعه اي است كه توانسته است بين تاريخ و فرهنگ گذشته خود با دوران حاضرش پل ارتباطي مستحكمي بنا كرده و بر امنيت همين پل نظارت ، حفاظت و رصد داشته باشد. به عبارتي اگر ملت و جامعه اي با گذر تحولات و حوادث تاريخي به وسط پل ارتباطي بين گذشته و آينده خود رسيده باشد با نگاهي به مسير طي شده چشم انداز و اهداف حركت خود را در افق گسترده تدبير خواهد كرد. استفاده از تجارب گذشته و درس گرفتن از فراز و نشيب ها ، ملتي را شايسته است كه گوشي براي شنيدن ، چشمي براي ديدن ، عقلي براي انديشيدن داشته باشد و ملت و جامعه اي كه نخواهد از تجربه نياكان خود استفاده كند خود به تجربه ديگران تبديل خواهد شد. خواهد شد.